Yankı
Eğer 1960 Darbesinde Asker Olsaydın?
Video hakkında
Hiç düşündün mü, bir cumhurbaşkanının bir köpek yüzünden hakim karşısına çıkarılabileceğini? Yıl 1960, mayısın yirmi yedisi. Yirmi iki yaşındasın, Harp Okulu'nu yeni bitirmiş genç bir teğmensin. Birkaç saat sonra bu ülkenin ilk askeri darbesinin tam ortasındasın. Ve sonraki bir yılı, on yıl ülkeyi yönetmiş bir adamın kapısında nöbet tutarak geçireceksin.
Bu videoda 27 Mayıs 1960 darbesini, hiçbir şey planlamayan genç bir subayın gözünden yaşıyorsun: sansürlü gazeteler ve Tahkikat Komisyonu, 555K, Harbiyelilerin sessiz yürüyüşü, bir karneye bağlanan parola, 04.36'da radyodan okunan "kansız" bildiri, Kütahya'da durdurulan konvoy... ve Yassıada'da bir oda kapısı: sinek kovalayan yorgun bir adam, geciken mektuplar, dinleme cihazları, spor salonunda kurulan mahkeme, bir köpekle başlayan dava, 14'ler, 15 Eylül 1961 kararı ve İmralı.
Önemli not
Bu video, 27 Mayıs 1960 askeri darbesini ve Yassıada yargılamalarını genç bir subayın gözünden, sadeleştirilmiş bir animasyon anlatıyla ele alır. "Sen" karakteri tek bir gerçek kişi değildir; kışla, kamyon ve nöbet sahneleri canlandırmadır. Oda nöbeti ayrıntıları (sinek, limon kolonyası, geciken mektuplar) Yassıada'da görev yapmış bir muhafız subayının 2022'de kamuoyuyla paylaştığı tanıklığına dayanır. Video hiçbir siyasi görüşü, partiyi ya da darbeyi onaylamaz; 27 Mayıs'ı "devrim" sayanlara da "darbe" sayanlara da saygı duyar ve o dönemde hayatını kaybeden herkesi saygıyla anar. Tarihler ve sayılar (03.15, 04.36, 592 sanık, 19 dava, 15 idam, 31 müebbet, %61,7, %62, 1963, 1990) yayımlanmış kaynaklardan alınmıştır. "Sizi ben de kurtaramam" Meclis tutanaklarına; "Başbakanın yakasına yapışıyorsun…" ve "Sizi buraya tıkan kuvvet böyle istiyor" cümleleri anlatılanlara dayanır, ikincisinin tam söyleniş biçimi tartışmalıdır. "Ben bu orduyu yedek subaylarla da idare ederim" sözü bir söylentidir, Menderes mahkemede reddetmiştir. İçişleri Bakanı'nın ölümü resmi açıklamada intihar olarak geçer; ailesi bu açıklamayı kabul etmemiştir. "Hürriyet şehitleri" iddiası sonradan doğrulanamamıştır. İdam masraflarının aileden istendiği iddiası kanıtlanmamıştır. Mahkumlara kötü muamele bilgileri tanıklıklara dayanır.