Yankı Abone ol
Gündem

AİHM, Can Atalay'ın derhal tahliye edilmesine ve milletvekilliğine dönmesine hükmetti

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, AYM kararlarına rağmen cezaevinde tutulan ve milletvekilliği düşürülen Can Atalay davasında Türkiye'nin sözleşmeyi ihlal ettiğine karar verdi; 32 bin 500 euro tazminat istedi.

Yankı Haber Masası
3 dk okuma4 kaynak

Mahkeme dört ihlal tespit etti

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 17 Kasım Salı günü Gezi davasında hüküm giyen ve 2023'te Hatay'dan milletvekili seçilen Can Atalay hakkındaki kararını açıkladı. Mahkeme, Atalay'ın seçimi kazanmasından ve Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) iki ayrı ihlal kararından sonra da tutulmaya devam etmesini sözleşmeye aykırı buldu. BBC Türkçe'ye göre kararda toplam dört ihlal yer alıyor.

Habertürk'ün aktardığına göre ihlaller; kişi özgürlüğü ve güvenliği, tutukluluğun hukuka uygunluğunun etkili şekilde denetlenmesi ve serbest seçim haklarıyla ilgili. Euronews Türkçe ise mahkemenin, hak kısıtlamalarının amacı dışında kullanılmasını yasaklayan 18. maddenin de çiğnendiğine karar verdiğini yazdı.

AİHM, Türkiye'den Atalay'ı gecikmeden serbest bırakmasını ve Meclis'teki görevine başlamasının önünü açmasını istedi. Türkiye'nin ayrıca Atalay'a manevi tazminat olarak 32 bin 500 euro ödemesine hükmedildi. Euronews Türkçe'ye göre bu ödeme, karar kesinleştikten sonraki üç ay içinde yapılmalı.

Gerekçede AYM kararlarının uygulanmaması öne çıktı

Mahkeme, AYM'nin bireysel başvurularda verdiği kararların bağlayıcı olduğunu hatırlattı. AİHM'e göre bu kararlar yerine getirilmediği için Atalay'ın serbest kalmasını sağlayabilecek gerçek bir yargısal denetim işlemedi. Euronews Türkçe'nin aktardığına göre mahkeme, bu sonucun AYM'ye başvuru yolunu genel olarak işlevsiz saymak anlamına gelmediğini, değerlendirmenin bu dosyaya özgü olduğunu not etti.

ANKA'nın haberine göre AİHM, Yargıtay 3. Ceza Dairesi'nin AYM'nin ikinci kararını da tanımamasını “benzeri görülmemiş” olarak niteledi. Mahkeme, dairenin ihlal kararını veren AYM üyelerini savcılığa şikâyet etmesinin de tek başına hukuk düzeninin bütünlüğü hakkında soru doğurduğunu belirtti.

Kararda, dokunulmazlığı tanınmadan tutulmaya devam edilmesinin Atalay'ı susturmayı ve çoğulculuğu bastırmayı amaçladığı sonucuna varıldı. Mahkemeye göre bu durum insan hakları savunucularını da caydırabilir.

Türkiye adına seçilen yargıç karşı oy kullandı

Karar AİHM İkinci Dairesi'nde altı yargıcın oyuyla çıktı. Türkiye adına görev yapan yargıç Saadet Yüksel kısmen karşı oy kullandı. BBC Türkçe'ye göre Yüksel, dört ihlalden yalnızca AYM kararlarının uygulanmamasıyla ilgili olanına katıldı; öteki üç ihlale ve hemen tahliye tedbirine karşı çıktı.

Yüksel, yasama dokunulmazlığının istisnasını düzenleyen Anayasa hükümlerinin yeterince açık olduğunu savundu. BBC Türkçe'nin aktardığına göre Yüksel, AYM ile Yargıtay arasındaki yorum ayrılığının tutukluluğun ardında siyasi bir amaç olduğunu göstermeye yetmediği görüşünde.

Euronews Türkçe, kararın sözleşmenin 44. maddesindeki koşullara göre kesinleşeceğini, tarafların Büyük Daire'ye başvurma imkânı bulunduğunu hatırlattı.

TİP'ten Meclis Başkanı'na çağrı

Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Erkan Baş, kararın ardından TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'a seslendi: “Can Atalay'ın derhal TBMM Kütüğü'ne kaydı yapılmalı, tahliye edilmeli ve yemin edip görevini yapması sağlanmalıdır.” Baş, X'teki paylaşımında AYM kararlarının uygulanmamasıyla ilgili tespitin oybirliğiyle, diğerlerinin ise altıya karşı bir oyla kabul edildiğini vurguladı.

Dava nasıl bu noktaya geldi

Avukat Can Atalay, Gezi Parkı eylemlerine ilişkin davada 2019'da İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılanmaya başladı. Mahkeme 25 Nisan 2022'de onu hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüse yardım suçlamasıyla 18 yıl hapis cezasına çarptırdı. Atalay, 14 Mayıs 2023 seçimlerinde TİP listesinden Meclis'e girdi ama cezaevinden çıkarılmadı.

AYM ilk ihlal kararını 25 Ekim 2023'te verdi; Yargıtay 3. Ceza Dairesi bu karara uymadı. AYM Aralık 2023'te aynı yönde ikinci bir karar verdi. Yargıtay kararının TBMM Genel Kurulu'nda okunmasıyla Atalay'ın vekilliği 30 Ocak 2024'te düşürüldü. AYM ise 1 Ağustos 2024'te Resmi Gazete'de yayımlanan gerekçeli kararında bu düşürme işleminin yok hükmünde olduğunu bildirdi.

Kaynaklar 4

  1. BBC Türkçe: AİHM'den Can Atalay için hak ihlâli kararı: 'Derhal serbest bırakılmalı ve milletvekilliği görevine dönmeli'bbc.com (yeni sekmede açılır)
  2. Euronews Türkçe: AİHM Can Atalay kararını açıkladı: "Derhal serbest bırakılmalı"tr.euronews.com (yeni sekmede açılır)
  3. Independent Türkçe: AİHM'den Can Atalay kararı: Derhal serbest bırakılmalı, milletvekilliği görevine dönmeliindyturk.com (yeni sekmede açılır)
  4. Habertürk: AİHM'den Can Atalay kararıhaberturk.com (yeni sekmede açılır)

Bu haberde bir hata görürseniz yankiiletisim763@gmail.com adresine yazın; düzeltmeyi haberin altında belirtiriz.

EtiketlerCan AtalayAİHMAnayasa MahkemesiYargıtayTİPGezi davası

İlgili haberler